WHO: Yituye agahinda k’icyemezo cya Leta Zunze Ubumwe za Amerika cyo kwikura mu muryango
Nk’igihugu cyashinze Ishami ry’Umuryango w’Abibumbye ryita ku Buzima (World Health Organization) “WHO”, Leta Zunze Ubumwe za Amerika zagize uruhare rukomeye mu kugera ku ntsinzi zikomeye, birimo kurandura burundu icyorezo cy’ubushita (smallpox), no gutera intambwe ifatika mu kurwanya ibyorezo nka kuremira “Polio, SIDA, Ebola”, ibicurane, igituntu, amavunane, n’izindi ndwara z’ibyorezo n’iziterwa n’isuku nke.

Kubera iyo mpamvu, Ishami ry’Umuryango w’Abibumbye ryita ku Buzima (World Health Organization) yababajwe n’imenyesha rya Leta Zunze Ubumwe za Amerika ryo kwikura muri uyu muryango, icyemezo itangaza ko gishyira mu kaga umutekano w’ubuzima bw’abanyamerika n’ubw’abatuye isi muri rusange. Iki cyemezo cyo kwikura kizasuzumwa n’Inama Nyobozi ya WHO mu nama yayo izatangira ku wa 2 Gashyantare, ndetse no mu Nteko Rusange y’Isi yita ku Buzima izaterana muri Gicurasi 2026.
Kwisobanura ku birego bya Amerika
“WHO” yashyize imbere ubusugire bwa buri gihugu, ihakana ibirego bya Amerika byavugaga ko uyu muryango “wayisuzuguye cyangwa wayisize icyasha.” WHO ishimangira ko yakoranye na Amerika mu bwizerane n’ubwuzuzanye, ihagarariye ubusugire bwayo nk’uko ibigirira ibindi bihugu binyamuryango byose.
Ku bijyanye n’ibyavuzwe ko WHO “yatsinzwe mu gihe cya COVID-19” igahisha amakuru, uyu muryango wemeza ko nubwo nta gihugu cyangwa umuryango wakoze byose neza 100%, WHO yitwaye neza muri icyo kigero cy’ikibazo cy’isi cyari kitarabaho.
Muri icyo gihe, WHO yakoranye umuvuduko, isangiza isi amakuru mu buryo bweruye, kandi itanga inama zishingiye ku bimenyetso bya gihanga byari bihari. WHO yashishikarije ikoreshwa ry’udupfukamunwa, inkingo, n’itandukana ry’abantu, ariko nta na rimwe yigeze itegeka ibyo bintu ku ngufu cyangwa ngo itegeke guma mu rugo “lockdowns,” kuko ibyo byemezo ari iby’ibihugu bishinzwe abaturage babyo.
Ukuri ku mivuduko ya mbere ya COVID-19
Tariki ya 31 Ukuboza 2019, WHO ikimara kumenya amakuru ya mbere y’indwara y’ibihaha itazwi mu Bushinwa (Wuhan), WHO yahise isaba amakuru yisumbuye. Kugeza tariki ya 11 Mutarama 2020, ubwo hagaragaraga urupfu rwa mbere mu Bushinwa, WHO yari imaze kumenyesha isi binyuze mu miyoboro yemewe, mu bitangazamakuru, no ku mbuga nkoranyambaga.
Igihe Umuyobozi Mukuru wa WHO yatangazaga ko COVID-19 ari icyorezo giteje inkeke ku rwego mpuzamahanga, tariki ya 30 Mutarama 2020, ari rwo rwego rwo hejuru rwo gutabaza hanze y’u Bushinwa hari harasanzwe abarwayi batageze 100, kandi nta n’umwe wari wapfa. Muri icyo gihe, uyu muryango wahamagariye ibihugu byose guhagurukira kurinda abaturage babyo, uvuga ko idirishya ry’amahirwe riri kugenda rifunga.
Icyerekezo n’ahazaza
WHO yahakanye ibyavuzwe ko igendera kuri politiki n’amabwiriza y’ibihugu bishobora kuba bitishimira Amerika. Nk’ishami rya Loni rigizwe n’ibihugu 194, WHO ivuga ko ihora itabogama kandi ko ibereyeho gukorera ibihugu byose bidashingiye ku gutinya cyangwa kubogama.
Hagati aho, WHO yishimiye ko mu mwaka ushize ibihugu binyamuryango byemeje Amasezerano ya WHO ku Byorezo (WHO Pandemic Agreement), izaba intwaro ikomeye mu kurinda isi ibyorezo by’ahazaza.
Uyu muryango urizera ko mu gihe kiri imbere, Leta Zunze Ubumwe za Amerika zizagaruka mu bikorwa bya WHO, mu gihe uyu muryango wo ukomeje inshingano zawo zo kugeza ku batuye isi bose urwego rwo hejuru rw’ubuzima nk’uburenganzira bw’ibanze.
Amani Ntakandi – Amahoronews.com
