Umunsi Mpuzamahanga wo Kurwanya Malariya 2026 “Igihe cyo Kuyirandura Kirageze”

0
umubu

Anopheles mosquito - dangerous vehicle of infection; Shutterstock ID 21969283; PO: aol; Job: production; Client: drone

 

Mu gihe isi yose yizihiza Umunsi Mpuzamahanga wo Kurwanya Malariya wa 2026, ubutumwa bukomeye burakangurira ibihugu n’abafatanyabikorwa kongera imbaraga mu kuyirandura burundu.

Ibi bije mu gihe iterambere mu bumenyi n’ikoranabuhanga rikomeje gutanga icyizere kirenze icyigeze kubaho. Ubu hari inkingo nshya, imiti igezweho n’ibikoresho bifasha mu kurwanya malariya biri gutera imbere ku rwego rwo hejuru.

Harimo n’udushya twinshi nko guhindura uturemangingo tw’imibu (genetic modification) ndetse n’imiti itangwa igakora igihe kirekire, byose bikaba byongera icyizere cyo guca burundu iyi ndwara.

Kugeza ubu, ibihugu 25 byatangiye gutanga inkingo za malariya, zigamije kurinda abana bagera kuri miliyoni 10 buri mwaka. Nanone, inzitiramibu zigezweho zifite imiti ikomeye zimaze kugera kuri 84% zitangwa nshya, bigaragaza ko amahirwe yo gutsinda uru rugamba atigeze aba menshi nk’ubu.

Intambwe imaze guterwa irashimishije

Ishami ry’Umuryango w’Abibumbye ryita ku buzima (OMS) ritangaza ko kuva mu mwaka wa 2000 kugeza ubu, abarwayi ba malariya basaga miliyari 2.3 baririnze, miliyoni 14 z’abantu b’irinze Malaria. Kugeza ubu, ibihugu 47 byamaze kwemezwa ko byakuyeho burundu malariya.

Hagati ya 2000 na 2024, umubare w’ibihugu byari byugarijwe na malariya wagabanutse uva kuri 108 ugera kuri 80. Ibihugu bifite abarwayi bake cyane byarushijeho kwiyongera, bigaragaza ko bishoboka kuyirandura n’aho byari bigoye, nko mu karere ka Mekong kanini aho indwara yagabanutse hafi 90%.

Imbogamizi zigihari

Nubwo hari intambwe igaragara, urugamba ntirworoheje. Mu mwaka wa 2024, habaruwe abarwayi bagera kuri miliyoni 282 n’impfu zisaga 610,000, byiyongereyeho gato ugereranyije na 2023.

Raporo y’Isi ku Malariya igaragaza ibibazo bikomeye bishobora kudindiza intambwe imaze guterwa:

Kwihanganira imiti ikoreshwa mu kuvura malariya; Imibu itakigira ingaruka ku miti ikoreshwa mu nzitiramibu; Ibibazo mu gusuzuma bituma ibizamini byihuse bidatanga ibisubizo nyabyo; Ikwirakwira ry’imibu mishya cyane cyane mu mijyi.

Ikindi kibazo gikomeye ni icy’amikoro make. Mu 2024, habonetse miliyari 3.9 z’amadolari mu gihe hakenewe miliyari 9.3. Ibi, byiyongera ku bibazo by’imihindagurikire y’ibihe, intambara n’ihungabana ry’inkunga mpuzamahanga, bituma gahunda nyinshi zidashyirwa mu bikorwa uko bikwiye.

Nubwo bimeze bityo, hari intambwe nziza igaragaza ko bishoboka gutsinda:

Inzitiramibu zigezweho zikomeje gukwirakwizwa henshi cyane cyane muri Afurika; Inkingo za malariya zatangiye kurinda abana benshi; Gahunda zo gutanga imiti mu gihe cy’ubwandu zirimo kugera ku bana barenga miliyoni 54; Kuvura abana bafite umuriro biragenda birushaho kunozwa hakoreshejwe imiti igezweho.

Mu Rwanda no mu bindi bihugu, hashyizweho ingamba zirimo gukoresha inzitiramibu iteye umuti, gukumira amazi adahagaze neza yororokeramo imibu, no gushishikariza abantu kujya kwa muganga hakiri kare igihe bagize ibimenyetso bya malariya. Abana bato n’abagore batwite ni bo bashyirwa imbere mu kwitabwaho.

Inzira igana ku kurandura malariya

Impuguke mu buzima zivuga ko kurandura malariya bishoboka, ariko bisaba ubufatanye n’imbaraga zihuriweho. Harasabwa kongera ishoramari mu bushakashatsi no mu bikorwa byo kuyirwanya, gushyigikira gahunda zitegurwa n’ibihugu ubwabyo, gukomeza ubufatanye burambye no gushyira abaturage ku isonga mu kuyirwanya.

Nta muntu ukwiye kongera guhitanwa na malariya mu gihe dufite uburyo bwo kuyirinda no kuyivura. Igihe cyo kuyirandura kirageze ni ugufata iya mbere tugashyira mu bikorwa ingamba zifatika, ubu, nta kuzuyaza. Dufite ubushobozi bwo guca burundu malariya ubu birashoboka, ubu ni ngombwa.

Amani Ntakandi – Amahoronews.com

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *