Guhashya Virusi itera SIDA mu rubyiruko, ubwirinzi, kwita ku banduye n’ijwi ryabo

0

Mu gihe urubyiruko rugize igice kinini cy’abandura virusi itera SIDA mu Rwanda, abahanga mu buzima baravuga ko intambwe yatewe mu buvuzi idahagije mu gihe hatitawe ku kwigisha, gutanga ubwirinzi, no kumva ubuhamya bw’abafite ubwandu.

Uko ikibazo gihagaze mu rubyiruko

Ubushakashatsi bushya bwakozwe na RBC mu 2025 bugaragaza ko buri cyumweru, nibura urubyiruko 250 rwandura virusi ya SIDA, abenshi muri bo bari hagati y’imyaka 15 na 24.

Ni imibare ikanganye, kandi yerekana ko nubwo imiti iboneka, ikibazo cy’ubwandu bushya mu rubyiruko kigihangayikishije.

Dr. Nadine Niyonsaba, impuguke mu bijyanye n’ubuzima bw’imyororokere mu rubyiruko, agira ati, “Twabonye ko urubyiruko rufite amakuru atuzuye, ndetse bamwe batinya gusaba agakingirizo cyangwa kwipimisha. Hari n’abacyibona SIDA nk’igihano cy’imyitwarire mibi, ibyo byose bigira uruhare mu bwandu bushya.”

Ubwirinzi: Gahunda zirahari, ariko kugerwaho bikigoye

Gahunda zo kurinda ubwandu bushya ziratangwa, agakingirizo, ubujyanama ku buzima bw’imyororokere, na PrEP (imiti itangwa mbere yo kwandura). Gusa, nk’uko bivugwa na Jean Paul Habiyaremye, umukozi wa AHF Rwanda, yagize ati,“Tujya ahahurira urubyiruko cyane nka za karitsiye zicuruza uburaya, amashuri yisumbuye, n’inzu z’utubyiniro, ariko bamwe baracyadufata nk’abaducira urubanza. Hari benshi batinya kugaragara bahabwa agakingirizo.”

Kwita ku bafite virusi: Imiti ihari, ariko urugendo rurakomeye

Ku bantu 230,000 bafite virusi ya SIDA mu Rwanda, abasaga 97% bari ku miti, kandi 98% bafite virusi yagabanutse mu mubiri. Ibi ni ibyishimo ku gihugu.

Ariko nk’uko Solange Uwimana, umukobwa w’imyaka 22 ufite virusi itera SIDA yabitubwiye, ati, “Mfata imiti neza, ariko kwigirira icyizere ni urugamba. Iyo ubonye bagenzi bawe bagusuzuguye cyangwa bakugirira impuhwe, birushaho kuguhutaza.”

Solange avuga ko asigaye ajya mu mashuri avuga ubuhamya bwe mu rwego rwo “guca ubujiji no gufasha abandi kubaho neza.”

Ijwi ry’urubyiruko rifite ubwandu: ‘Turifuza kumvwa, si gusa kuvurwa’

Hari impinduka zigaragara, amatsinda y’urubyiruko rufite virusi itera SIDA yashinzwe hirya no hino mu gihugu, agatanga ubufasha bwo kuganira, gusangira ubunararibonye no guhabwa amakuru ahamye.

Eric Nshimiyimana, umusore w’imyaka 19 ukorera mu itsinda ryo muri Kicukiro, avuga ko bafite igitekerezo cyo gukora ikinamico ivuga ubuzima bw’abanduye.

Ati, “Turashaka ko abantu bareka kutugira ikibazo. Turiga, turakora, turakunda, kandi tubaho nk’abandi. Ijwi ryacu ntirikwiye kuba mu ibanga.”

Icyerekezo: 2030 nta SIDA nshya? Birashoboka nibura.

Leta y’u Rwanda, ifatanyije na UNAIDS na WHO, yiyemeje kurangiza SIDA nk’ikibazo cy’ubuzima rusange bitarenze 2030.

Kugeza ubu; Imisoro ku miti n’ibikoresho by’ubwirinzi yarakuweho, Gahunda z’ubujyanama mu mashuri zarakajijwe. Imiti ya PrEP (ku bantu bafite ibyago byinshi) iri gutangwa ku buntu mu bigo nderabuzima birenga 500.

Dr. Mbaraga Gilbert, agira ati, “Urubyiruko nirwo rugomba kuba ku isonga. Kubyumva, kubiganiraho, no gufata ingamba. Nibwo buryo bwo kugera ku ntego ya 2030.”

SIDA si igihano, ni ikibazo cy’ubuzima gikeneye impuhwe, ubumenyi n’ibikorwa

Uruhare rw’urubyiruko rurakenewe. Uruhare rw’ababyeyi, abarimu, abayobozi b’itorero n’inzego z’ubuzima narwo ni ingenzi. Kugira ngo ikibazo cya SIDA gicike burundu, ntabwo bihagije gutanga imiti, ahubwo no kumva ubabaye, kumurinda no kumuha ijambo ni intwaro ikomeye.

Amani Ntakandi

Amahoronews.com

 

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *