Amasendika asaba ishyirwa mu bikorwa ry’amasezerano y’akazi n’ubwuzuzanye mu mikoranire

Mu gihe abakozi batandukanye bagaragaza impungenge ku burenganzira bwabo n’imibereho myiza mu kazi, amasendika anyuranye y’abakozi yahuye i Kigali mu nama nyunguranabitekerezo igamije gushimangira akamaro ko kugira amasezerano y’akazi asobanutse no gukuraho akajagari kagaragara mu mubano hagati y’abakoresha n’abakozi.

Inama yahuje amasendika atandukanye y’abakozi bo mu nzego zitandukanye zirimo abacuruzi bambukiranya imipaka, abakora mu mahoteli n’amaresitora, abacukura amabuye y’agaciro n’abakora mu bijyanye n’ubwiza (nk’ababogosha n’abatunganya inzara n’imisatsi).

Yibanze ku gusaba ko amasezerano y’akazi yubahirizwa no kurandura ihohoterwa n’akarengane bikigaragara mu mirimo imwe n’imwe.

Rushigajiki Haruna, Umunyamabanga Mukuru wa Sendika y’abakora mu byo gutunganya umusatsi, inzara n’ibijyanye n’ubwiza, yagaragaje ko hari ikibazo gikomeye cy’abakozi bakora badafite amasezerano y’akazi, bahembwa mu buryo butanditse, rimwe na rimwe no mu ntoki.

Rushigajiki Haruna

Yagize ati, “Kudahemberwa ku gihe no kuri banki byabaye imbogamizi ku iterambere ry’abo bakozi, bikagira ingaruka ku buzima bwabo no ku mibereho yabo y’ejo hazaza. Dukeneye ko habaho ibiganiro bihoraho hagati y’abakozi n’abakoresha.”

Ku ruhande rw’abakora mu mahoteli n’amaresitora, Nyirantsinda Flora, Umunyamabanga Mukuru wa Sendika ibahagarariye, yavuze ko 70% by’abakozi bakora nta masezerano bafite, aho hari n’aho basabwa gutanga ruswa ishingiye ku gitsina kugira ngo babone akazi.

Nyirantsinda Flora

Yavuze ati,“Abakobwa bamwe baterwa inda zidateganyijwe, abandi birukanwa ku kazi bakicwa n’inzara. Ni ikibazo gikomeye gishingiye ku kutagira amasezerano no kudafatwa nk’abantu bafite agaciro”.

Jean Marie Bwanakweli, Umunyamabanga wungirije wa sendika y’abacukura amabuye y’agaciro (REWO), yashimangiye ko ibiganiro hagati y’abakozi n’abakoresha bigomba kuba gahunda ihoraho.

Jean Marie Bwanakweli

Ati, “Iyo ibiganiro bihoraho, habaho “collective bargaining agreement” ishyiraho uburyo bwo kubahana, gutanga ubwishingizi, no kwishyura umukozi binyuze muri banki.”

Leon Pierre Rusanganwa, ushinzwe umutekano n’ubuzima bw’abakozi mu Rugaga rw’Abikorera (PSF), yagaragaje ko umusaruro w’umukozi uzamuka iyo afashwe neza kandi afite amasezerano asobanutse.

Avga ati, “Iyo umukozi afite ubwishingizi n’umutekano, akora neza kandi yisanzuye. Ariko turacyafite ikibazo gikomeye cy’uko abakozi badasabwa ubwishingizi ndetse bamwe bakananirwa kubona uburenganzira bw’ikiruhuko cy’ababyeyi.”

Leon Pierre Rusanganwa

Yakomeje asaba ko uburenganzira bw’abakozi, harimo n’abakozi bo mu rugo, bwubahirizwa, harimo gutanga mituweli, ubwishingizi bw’akazi, ubwishingizi bw’impanuka, ndetse no guteganyirizwa izabukuru.

Muri rusange, inama yemeje ko kugira ngo umusaruro wiyongere kandi habeho ituze mu kazi, ari ngombwa gushyira imbere amasezerano y’akazi asobanutse, uburenganzira bw’umukozi, ndetse n’ubufatanye buhoraho hagati y’impande zombi.

Amasendika asanga Leta n’abakoresha bakwiye gufata iya mbere mu kubahiriza amategeko y’umurimo kugira ngo haboneke impinduka zihamye.